समुदाय स्रोत • संपादकीय पडताळणी

समुदाय संशोधन सादरीकरणे

समाजाकडून प्राप्त सांस्कृतिक, ऐतिहासिक, भाषिक आणि आरक्षण-संबंधित मजकूर येथे मूळ दाव्याचा आदर राखून, परंतु त्याला आपोआप पुरावा न मानता वर्गीकृत केला आहे.

दृश्य संशोधन संग्रह पडताळलेला संशोधन संग्रह

महत्त्वाची संपादकीय सूचना

या पृष्ठावरील कोणतीही नोंद शासनमान्यता, अनुसूचित जमातीचा कायदेशीर दर्जा, न्यायालयीन निष्कर्ष किंवा पुरातत्त्वीय सिद्धता दर्शवत नाही. मूळ ग्रंथ, अधिकृत अभिलेख, आवृत्ती, पृष्ठ क्रमांक, लेखक, दिनांक आणि तज्ज्ञ परीक्षण उपलब्ध होईपर्यंत ‘पडताळणी प्रलंबित’ किंवा ‘विवादित’ स्थिती कायम राहील.

8विषय

0पडताळलेले

5पडताळणी प्रलंबित

3विवादित

01संस्कृती व मौखिक परंपरा

पडताळणी प्रलंबित

हावेली, ढावलो आणि मळणो

सादर मजकुरात गोर स्त्रियांच्या गीतासह भावनिक अभिव्यक्तीचे तीन प्रकार म्हणून हावेली, ढावलो आणि मळणो यांचे वर्णन आहे. ‘हावेली घालेरो’ नववधूच्या तांडा-निरोपाशी, ‘ढावलो’ दुःखद प्रसंगी स्वतंत्र गीतात्मक रडण्याशी आणि ‘मळणो’ दोन स्त्रियांच्या गळाभेटीतील सामूहिक अभिव्यक्तीशी जोडले आहे.

संपादकीय मांडणी: हे सध्या समुदाय मौखिक परंपरेचे दस्तऐवजीकरण आहे. विविध प्रदेशांतील महिला परंपराधारक, गीतकार, ज्येष्ठ आणि संशोधक यांच्या मुलाखती, ध्वनिमुद्रण, संज्ञांचे प्रादेशिक रूप आणि संमती आवश्यक आहे.

सादरकर्त्याच्या मजकुरात लेखक म्हणून ‘भीमणीपुत्र मोहन गणुजी नायक’ हे नाव दिले आहे.

02ओळख व वर्गीकरण दावा

विवादित

देवक, मातृभाषा, जीवनशैली आणि ST निकषांचा दावा

सादर मजकुरात स्वतंत्र देवक व्यवस्था, मातृभाषा, निसर्गाशी एकरूपता, सांस्कृतिक वैशिष्ट्ये, भौगोलिक वेगळेपण आणि मुख्य प्रवाहापासून अंतर यांना अनुसूचित जमातीच्या ओळखीचे मानदंड म्हणून जोडले आहे.

संपादकीय मांडणी: सांस्कृतिक वैशिष्ट्ये स्वतःहून कायदेशीर ST दर्जा सिद्ध करत नाहीत. संवैधानिक आदेश, राज्यनिहाय अधिसूचित यादी, सक्षम आयोगांचे अहवाल आणि अधिकृत प्रक्रिया यांच्याशिवाय हा दावा निष्कर्ष म्हणून प्रकाशित केला जाणार नाही.

03भाषा व पाठ्यपुस्तक संदर्भ

पडताळणी प्रलंबित

इयत्ता चौथी परिसर अध्ययन, पृष्ठ ९९ संदर्भ

सादर मजकुरानुसार महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक निर्मिती व अभ्यासक्रम संशोधन मंडळाच्या इयत्ता चौथी परिसर अध्ययन भाग १ मधील पृष्ठ ९९ वर ‘गोरमाटी’ला आदिवासींची बोली भाषा म्हटले असल्याचा दावा आहे.

आवश्यक पडताळणी: पुस्तकाचे मुखपृष्ठ, आवृत्ती/पुनर्मुद्रण वर्ष, ISBN किंवा प्रकाशन तपशील, संपूर्ण पृष्ठ ९९ आणि मंडळाचा अधिकृत डिजिटल स्रोत आवश्यक आहे. पाठ्यपुस्तकातील उल्लेख आणि वर्तमान कायदेशीर वर्गीकरण हे स्वतंत्र विषय आहेत.

04औपनिवेशिक इतिहास दावा

विवादित

१८५७, IPC १८६० आणि पोलिस कायदा १८६१ यांच्याशी गोर-बंजारा संबंध

सादर मजकुरात गोर-बंजारा तांड्यांनी १८५७ च्या उठावात रसद नाकारणे, घोडे/आसरा देणे, वाहतूक विस्कळीत करणे आणि प्रतिकार करणे असे दावे केले आहेत. पुढे IPC १८६० आणि पोलिस कायदा १८६१ तयार करताना या समाजावर विशेष लक्ष केंद्रित केले गेले, अशी कारणसाखळी मांडली आहे.

संपादकीय मांडणी: विशिष्ट ठिकाण, नायक, ब्रिटिश प्रशासकीय पत्रव्यवहार, जिल्हा गॅझेटियर, न्यायालयीन/पोलिस नोंद, सैनिकी अभिलेख आणि विश्वसनीय इतिहास संशोधनांशिवाय समुदाय-विशिष्ट सहभाग किंवा कायदे बनवण्यामागील थेट कारण म्हणून हा दावा स्वीकारता येत नाही.

सादर मजकुरात या विभागास ‘©गोस्तावाळो’ असे श्रेय दिले आहे.

05आरक्षण प्रक्रिया अभ्यास

पडताळणी प्रलंबित

मानववंशशास्त्रज्ञाची भूमिका

मजकुरात उगम, इतिहास, स्थलांतर, जीवनपद्धती, भाषा, देव-देवता, पारंपरिक उपजीविका, सामाजिक-आर्थिक स्थिती, भौगोलिक अलगाव, समूह ओळख, मैदानी सर्वेक्षण आणि खोटे दावे रोखणे या बाबींच्या अभ्यासात मानववंशशास्त्रज्ञाची भूमिका सांगितली आहे.

संपादकीय मांडणी: हा माहितीपर आराखडा आहे. कोणत्याही विशिष्ट ST/SC/OBC/DNT/NT समावेश प्रक्रियेचे अधिकृत नियम म्हणून दाखवण्यापूर्वी संबंधित मंत्रालय, राज्य शासन, आयोग आणि प्रचलित कायदेशीर प्रक्रियेचे संदर्भ जोडणे आवश्यक आहे.

06सामाजिक मागासलेपणा अभ्यास

पडताळणी प्रलंबित

समाजशास्त्रज्ञाची भूमिका

मजकुरात सामाजिक रचना, दर्जा, भेदभाव, शैक्षणिक गळती, रोजगार, असंघटित क्षेत्र, सामाजिक समावेशन, सर्वेक्षण, तुलनात्मक अभ्यास, पूरक कल्याण उपाय आणि आयोग/न्यायालयातील तज्ज्ञ मत या बाबींचा समावेश आहे.

संपादकीय मांडणी: सर्वेक्षण पद्धत, नमुना निवड, अधिकृत सांख्यिकी स्रोत, हितसंबंध जाहीर करणे आणि तज्ज्ञ परीक्षण आवश्यक आहे. हा मजकूर कोणत्याही समाजाच्या पात्रतेचा पूर्वनिर्णय नाही.

07समुदाय रचना व पारंपरिक व्यवसाय

पडताळणी प्रलंबित

प्रादेशिक नावे, उपसमूह आणि व्यवसायविषयक मांडणी

सादर मजकुरात बंजारा, गोर बंजारा, लमाणी/लंबाडी, लभाण तसेच सोनार बंजारा, न्हावी बंजारा, ढालिया, धाडी आणि इतर नावांचे संबंध व पारंपरिक कामे सांगितली आहेत. काही धर्मपरिवर्तन, सामाजिक दर्जा आणि वंशपरंपरेविषयीही विधान केले आहे.

आवश्यक पडताळणी: राज्यनिहाय जात/जमात नोंदी, जनगणना व गॅझेटियर, समुदायनिहाय क्षेत्रीय अभ्यास, स्व-ओळख आणि संबंधित समूहांच्या प्रतिनिधींची मते आवश्यक आहेत. अवमानकारक किंवा श्रेणीकरण करणारी भाषा सार्वजनिक मजकुरात वापरली जाणार नाही.

08उत्पत्ती व गोत्र कथा

विवादित

राजपूत उत्पत्ती, मुकेरी, लाख, बामणिया आणि बारा कुळ दावे

सादर मजकुरात राजपूत वंश, ‘मुकेरी’ नाव, लाख नावाच्या व्यक्तीने गोत्र निर्माण केल्याची कथा, बामणिया/भाट परंपरा, गेपा-पछाण आख्यायिका, सतीकथा, बैणज शब्दव्युत्पत्ती आणि बारा ऋषीवंश यांसंबंधी विविध कथन एकत्र दिले आहेत.

संपादकीय मांडणी: परस्पर वेगळ्या आख्यायिका एकाच ऐतिहासिक निष्कर्षात विलीन करता येत नाहीत. प्रत्येक कथनाला मौखिक परंपरा, भाट वंशावळ, प्रादेशिक इतिहास किंवा आधुनिक दावा असे स्वतंत्र वर्गीकरण देऊन हस्तलिखित, प्रकाशित ग्रंथ, कालखंड आणि तज्ज्ञ समीक्षा नोंदवावी.

पडताळणीसाठी आवश्यक

पूर्ण आणि वाचनीय मूळ स्रोत द्या

मुखपृष्ठ, लेखक, प्रकाशक, आवृत्ती, पृष्ठ क्रमांक, अधिकृत URL, अभिलेख क्रमांक, दिनांक, स्थान आणि वापर परवानगी यांशिवाय नोंद पडताळलेली म्हणून बदलली जाणार नाही.

दस्तऐवज सादर करा